Velsenaerhof, Pernis

ontwerp:
bureau MASSA; Koos Kok
team:
Marscha van Dijk, Aldo de Jong, Arjan Hordijk, Renate Trouwborst
opdrachtgever:
Woonbron Maasoevers, Convide Vastgoedontwikkeling
aannemer:
Van Wijnen Stolwijk
plan:
reconstructieopgave met 42 levensloopbestendige woningen
ontwerp - uitvoering:
2004 - 2007

Pernis, onverwachte enclave tussen grootschalige havenindustrie, zal voor een deel door Woonbron Maasoevers vernieuwd gaan worden. Dit project, de Velsenaerhof, is een eerste stap in deze vernieuwing. 40 Duplexwoningen worden gesloopt om plaats te maken voor 42 levensloopbestendige appartementen. De directe omgeving van het plangebied is aan de noordzijde bebouwd met een ontspannen verkaveling van eenvoudige tweelaagse woningbouw met plat dak. Aan de westzijde staat er een school, aan de zuidzijde een verzorgingstehuis. Binnen deze dorpse context is een eigenzinning ensemble voorgesteld. Geen groot complex, maar een samenstel van 4 verschillende onderscheiden gebouwen, zodat de schaal goed aansluit op die van de omgeving. De buitenzijde presenteert zich met een rustige gevel in levendig metselwerk, terwijl de binnenwereld wordt bepaald door een zwierige leefgalerij om een groene hof.

De dS+V Gemeente Rotterdam heeft een stedenbouwkundig voorzet gegeven met een schematisch carré van 4 blokken. Door verschillen aan te brengen in de ‘poorten’ van het ensemble ontstaat er een duidelijker en beter verband met de omgeving. Elke toegang is van andere orde: (1) de belangrijkste, meest landschappelijke opening is die naar het parkje aan de zuidzijde waar de Velsenaerstraat even wegbuigt en er een natuurlijke entree voorzien is. Diagonaal daartegenover is een tweede functionele entree met het hoofdtrappenhuis, containerberging e.d., aansluitend op een groenplek aan de overzijde van de Polluxstraat. Dan is er een derde functionele route naar het verzorgingshuis aan de overzijde van de Velsenaerstraat. Tenslotte (4) een informele smalle toegang aan de noordwestzijde. Met deze ‘overmaat’ aan toegangen ontstaat een plein dat naar alle kanten verbonden is met zijn omgeving. Tegelijkertijd moet er ruimte zijn voor rust en betrokkenheid om zo’n ruimte te laten slagen. Het gaat dan om een mate van semi-openbaarheid die uitnodigend is én het gevoel geeft dat je te gast bent: gast-vrijheid in de meest letterlijke betekenis. Dit karakter versterken we door het plein iets op te tillen, zodat je duidelijk het binnenkomen ervaart; je gaat een drempel over. Daarmee tillen we ook alle woningen iets op om enige afstand van het privéwonen naar de omringende openbare ruimte te scheppen.

Belangrijk voor het gebruik en de ervaring van het plein zijn de aansluiting en overgang van woningen naar hof. Door de woningen te ontsluiten met brede doorlopende galerijen met een overmaat aan trappen naar de hof, wordt de hof onderdeel van het wonen. Op de brede galerijen creëren we buitenruimten direct aan de seniorenwoning met vides die plekken formeren. Van belang is dan dat de woningorganisatie daar direct op aansluit. Daarmee is de galerij een verbindende schakel geworden die met zijn meanderende belijning de hofruimte zijn zwierige karakter verleent. Met de oversteek van de galerij ontstaat er een onderverdeling van de pleinruimte; een meer open deel aan de hof-entree en een meer omsloten deel met het trappenhuis.

De buitengevels zijn van metselwerk en voorzien van raambanden (houten kozijnen en lattenwerk), met daarboven stoere gemetselde overstekken die de omtrek volgen en het ensemble samenhang verlenen. Aan de hofzijde is de galerijgevel licht van toon en heeft verdiepingshoog glas, zodat de woningen daar van binnenuit ook een licht en open karakter hebben. Ook hier is lattenwerk toegepast; tussen de raamstroken zijn de dichte geveldelen met hout bezet. Het hout geeft de pleinruimte een interieur karakter, en is in evenwicht met de koelere materialen van de galerijconstructie. Die galerijconstructie is bijzonder: zeer slanke stalen kolommen -waarin ook de hemelwaterafvoer is opgenomen- dragen een stalen gebogen galerijranden  waartussen een betonnen galerijvloer is gestort. Spannende klus met overtuigend resultaat!